كه مردى بوده كه اگر دانه‌اى باديان به بدن او وارد مىشد و هرچند كه از آن خبر نداشت بمرگ مىرسيد بنابراين پازهر و سم در بدنهاى مختلف داراى آثار متفاوتى هستند و چه‌بسا سمى كه داراى روحانيتى نيرومند است و بنا بر اين روح را مىآزارد و از توان مىاندازد و چه‌بسا سمى كه كارش نفسانيست و اخلاط را متعفن مىكند و يا آنها را جامد مىنمايد و چه‌بسا سمى كه كارش در جسد است و سبب چركين شدن اندام و بستن راهها مىگردد و مانند اين ، پس سبب مرگ مىگردد و چه‌بسا كه بين دو دارو تضاد محض باشد و يكى پازهر مخصوص داروى ديگر باشد . بنابراين مطالب وقتىكه از سموم ياد مىكنيم منظور چيزهائى است كه براى اغلب بدنهاى معمولى و نسبت به آنها داراى سميت است و بيش از اين چيزى نمىگوئيم و بناى كتاب بر اين نيست و در اينجا فقط پاره‌اى از درمان‌ها را ياد مىكنيم . فصل چيزهائى كه براى بيشتر از سمها سودمند است از جمله آنها ترياق الفاروق ، ترياق الاربعة ، ترياق الافاعى ، ترياق - الجابر ، نارگيل دريائى ، معجون رضوى ، ماء الحيوة ، الكسير ذو الخاصية مرواريد محلول در آب اترج ، شربت ليمو ( بنا بر آنچه گفته شده ) ، پازهر حيوانى و معدنى ، دانه اترج در زدودن سم حيوانات ويژگيهائى دارد و الكسير - ذو الخاصية ، ترياق الافاعى و ترياقى كه در درمان طاعون ذكر كرده‌ايم خصوصيتى براى سميت هوا در همه‌گيريها و و با و طاعون دارند « 1 »

--> ( 1 ) افسنتين ، بز كوهى ، فندق و زرنباد اثرى در گزش حشرات دارند كه در مفردات خواهد آمد و نيز در مقاله پنجم براى درمان مسموميت خاصيتهاى -